Pracownia

Pracownia

Pracownia jest dla tych, którzy już mają pewne umiejętności i chcieliby je rozwijać. Zajęcia odbywają się w uzgodnionych terminach, tematyczne lub konsultacyjne. Prowadzącą jest Elżbieta Jackowska- Kurek, doświadczony ikonograf i trener pisania ikon. Poniżej rozmowa z Panią Elżbietą.

Maurycy Lubak: Jak rozumieć termin “współczesna ikona”.

Elżbieta Jackowska-Kurek: Określenie “ikona współczesna” funkcjonuje najczęściej jako przeciwstawne do “ikona starożytna”. Niestety, często również jako odbicie się od ikony tradycyjnej, kanonicznej. Określenia “odbicie” używam, żeby zaakcentować dynamizm a więc emocjonalność i niestabilność takich ruchów. W wielu wypowiedziach podnosi się rangę wolności nie tylko technologicznej (co na Soborze Nicejskim II zostało określone jako dopuszczalne ale trzeba wziąć pod uwagę trwałość materiałów) ale i teologicznej. Ogromne zainteresowanie ikoną, zawrotne tempo naszego współczesnego życia i brak rzetelnej znajomości i umiejętności pisania ikony tradycyjnej odbija się negatywnie na poziomie artystycznym obecnie pisanych ikon. Nie znaczy to, że nie ma teraz malarzy ikon, którzy dbają o poziom artystyczny swoich prac. Są wśród nich zarówno ci, którzy piszą ikony tradycyjne jak i ci, którzy poszukują nowych form wyrazu.

ML Czy spotkała się Pani z pytaniami o kopiowanie ikon?

EJK Jest to często zadawane pytanie: – Czy kopiujesz reprodukcje starożytnych ikon? Pytanie zadawane jest, ponieważ już wiemy coś o ikonie ale bez jej znajomości. To jest nieporozumienie. Czy o muzyku, który wykonuje utwór klasyczny powiemy, że go kopiuje? Czy twórca tradycyjny to kopista? W  liturgii po wielokroć czytamy  Słowo Boże. Od lat piszę ikony z tym samym spokojem, powtarzam tematy ikonograficzne, za każdym razem odkrywając sens ikony tak,  jak podczas słuchania kolejnych fragmentów Pisma Świętego zbliżam się do Pana Boga. To nie jest moja pasja, to moje życie. Ta powtarzalność jest wpisana w rytm oddechu, w rytm dnia i nocy, świąt… Za każdym razem, kiedy obchodzimy Boże Narodzenie to nie wspominamy wydarzenia, tylko Bóg się rodzi!

ML Czy jeszcze ktoś mówi, że ikona, że technika pisania ikony jest rosyjska?

EJK  Już coraz rzadziej bo świadomość wzrasta, ale ostatnio pojawiają się inne, “narodowe” ruchy ( i nie mam tu na myśli polskich), które antagonizując, usiłują podnieść rangę swoich ikon. Ikona tego nie potrzebuje. Przetrwała wieki, łączy w zachwycie pokolenia i jest wpisana w rytm liturgiczny.  Tempera jajowa: żółtko jajka, woda i ocet  to jest starożytna technika, znana już  w czasach  przed Chrystusem.  Ikona narodziła się w Bizancjum,  jest syntezą tradycji hellenistycznej przystosowanej do nauki chrześcijańskiej. Potem rozprzestrzeniła się na cały obszar basenu Morza Śródziemnego aż po Egipt i zawsze jest tym, co czyni kulturę danej  krainy: Palestyny, Azji Mniejszej, Egiptu czy Syrii. W Grecji,  suchym kraju, od początku pisano ikony kreską suchego pędzla. Rosyjskie, mokre tereny i tam rozwinięto technikę pławki, powierzchniową. Używam jednego i drugiego sposobu, w zależności od potrzeb. Na zajęciach Akademii Ikony zgłębiamy ikonografię wczesnego chrześcijaństwa oraz lokalnych tradycji ikonograficznych. Poznajemy język bizantyjskiej sztuki sakralnej jak też zagłębiamy się w syntezę sztuk sakralnych ukazywaną przez myślicieli, teologów, teoretyków sztuki i artystów. Jest możliwość konfrontacji z tradycjami sztuki ikony na Wschodzie i Zachodzie. Poznanie języka i technik tych tradycji jak też możliwość otrzymania odpowiedzi na nurtujące pytania i możliwość przekonania się o ogromnym znaczeniu bizantyjskiej sztuki sakralnej dla głębszego rozumienia współczesnej sztuki i kultury greckiej, krajów bałkańskich, słowiańskich i całej Europy – to najważniejsze kompetencje i doświadczenie, które zdobywają uczestnicy Akademii Ikony.

Z  Elżbietą Jackowską- Kurek rozmawiał Maurycy Lubak

Galeria zdjęć ze wspólnej pracy (kliknij by powiększyć):